جمشیدمشایخی در گفت وگوی اختصاصی با خراسان

جمشیدمشایخی درگفت وگوی اختصاصی با خراسان:

 

 ستاره ها زود كنار گذاشته می شوند

 

 جمشید مشایخی متولد 1313 تهران است. او قبل از این كه به خاطر بازی های ماندگارش برجسته باشد از لحاظ خصوصیات اخلاقی و رفتاری اش زبانزد خاص و عام است. «مشایخی» كمال الملك سینمای ایران، رضا خوشنویس هزار دستان، رضا تفنگ چی مرحوم علی حاتمی، خان دایی قیصر و استاد شبلی بهمن فرمان آراست.در فرصتی كه به دست آمد در گفت و گویی تلفنی که با وی داشتیم از سینما گفت و از خاطراتش از سالیان حضور در عرصه بازیگری.

* استاد چه خبر؟ سال 88 مشغول چه كاری هستید؟

در فیلم سینمایی «خانواده ارنست» به كارگردانی «محسن دامادی» نقش یك هنرمند نقاش را بازی می كنم. البته بازی در فیلم سینمایی «یك گزارش واقعی» داریوش فرهنگ را سال گذشته به پایان رساندم كه تجربه مجددی با وی بود و از این همكاری لذت بردم. در این فیلم نقش پدری را بازی كردم كه سال ها پیش تبعید شده است.

* مدتی است به ریاست مؤسسه رسمی انتخاب بازیگران انتخاب شده اید ضمن تبریک به ما بگویید چه طور شد كه شما انتخاب شدید؟

متشكرم. من خودم را رئیس نمی دانم و از این القاب و سمت ها خوشم نمی آید. بلكه خدمت گزار كشورم هستم. آقای «محبی» كار را شروع كرد. بنده هم مشوق او بودم، دیدم جوان با استعداد و بزرگی است او را حمایت كردم. هر چند كه او هم سن و سال پسر كوچكم است ولی سال هاست كه با او رفیقم به خاطر انجام این كار با من مشورت كرد و طرح را به من داد. دیدم كار جالبی است البته به او گفتم مثل پدر پشتت می ایستم. در حال حاضر هم خیلی موفق است.

* از تشكیل این مؤسسه و اهداف آن برایمان بگویید.

چندی پیش معاون وزیر ارشاد اجازه تشكیل موسسه را داد و كارمان به تازگی آغاز شده است. شاید امروز بعضی ها به تشكیل این مؤسسه توجه نكنند ولی هر چه زمان بگذرد تهیه كننده و كارگردان ها به این مؤسسه نیاز دارند، زیرا اگر بخواهند هنرپیشه ای را برای نقشی كه مناسب تر است انتخاب كنند از طریق این مؤسسه راحت تر می توانند كارشان را انجام دهند. «محبی» در این مؤسسه مسئله سن، وزن، مسائل احساسی، عاطفی، چهره و خیلی چیزهای دیگر را در نظر گرفته است به طور مثال «جمشید مشایخی» برای فیلم نامه مناسب است یا شخص دیگری باید انتخاب شود.

* استاد اگر موافق باشید به اولین سال حضور حرفه ای تان در عرصه هنر برگردیم و خاطرات را زنده كنیم.

بله موافقم . من با فیلم «خشت و آینه» به كارگردانی «ابراهیم گلستان» به طور حرفه ای وارد سینما شدم. به دلیل این كه ما در كار تئاتر بودیم و بازی در تئاتر با بازی در سینما فرق می كند برای اولین حضور در عرصه سینما چند جلسه با آقای گلستان تمرین داشتیم تا بتوانیم جلوی دوربین كار كنیم.

* خانواده تان با كار شما در سینما و تلویزیون موافق بودند یا خیر؟

من سال 1336 استخدام اداره تئاتر وزارت فرهنگ و هنر شدم. فیلمی بازی كردم و پدرم آن را از تلویزیون دید و گفت: «مادر فامیل مان هنرمند و تئاتری نداشتیم ولی چون به این حرفه علاقه داری ادامه بده»اگر چه آن ها زیاد موافق كار حرفه ای ام نبودند.

* برای انتخاب نقش هایتان چه ویژگی هایی را در نظر می گیرید؟

به طور معمول فیلم نامه را به ما می دهند كه مطالعه كنیم. اگر من از كل فیلم نامه خوشم بیاید به نقشی كه در آن برایم در نظر گرفته شده فكر می كنم كه آیا نقش توان و قدرت پرداخت را دارد یا خیر و اگر نقش حاشیه ای است ممكن است همان نقش كوتاه جزو نقش های اصلی به حساب بیاید.مثلا در فیلم «خانه ای روی آب» بهمن فرمان آرا من فقط در یك سكانس بازی داشتم ولی همان یك سكانس بسیار مهم و تأثیرگذار بود.

* استاد زمانی كه شما و هم نسلانتان وارد حرفه بازیگری شدید بسیار مشقت و سختی كشیدید تا توانستید به عنوان چهره ای ماندگار در سینما و تلویزیون تبدیل شوید در صورتی كه در حال حاضر بعضی از بازیگران هستند كه بدون سختی وارد عرصه می شوند و به شهرت و محبوبیت می رسند و به آن ها ستاره می گویند.

ما سال ها در تئاتر زحمت كشیدیم و همین جوری جلوی دوربین نیامده ایم.تئاتر به ما درس بازیگری داد. در عین حال ما برای شهرت نیامده ایم. ستاره هایی كه به خاطر قیافه وارد عرصه هنر شدند بعد از مدتی كنار گذاشته می شوند. اگر كسی هنرمند بازیگر شود و توانایی و استعداد بالایی داشته باشد می تواند همیشه ماندگار شود. به واقع در سینمای آمریكا بازیگرانی چون مارلون براندو، آل پاچینو، «رابرت دنیرو» ستاره نیستند بلكه بازیگران توانای سینمای آمریكا هستند كه ماندگار شده اند. ستاره به بازیگرانی می گویند كه به خاطر چهره و زیبایی وارد سینما می شوند و زود كنار گذاشته می شوند.

* استاد صحبت از بازیگری و بازی در فیلم ها شد مرا یاد بازی زیبا و ماندگارتان در فیلم «یك بوس كوچولو» انداختید. از تجربه همكاری چندین و چند باره با بهمن فرمان آرا «خانه ای روی آب»، «شازده احتجاب» و «یك بوس كوچولو» بگویید.

فیلم «شازده احتجاب» بهمن فرمان آرا را سال 1353 در اصفهان كار كردیم این اثر نوشته «هوشنگ گلشیری» نویسنده بزرگ كشورمان بود.. در فیلم دیگر فرمان آرا «خانه ای روی آب» نقشی كوتاه داشتم اما به خاطر وجود خود ایشان نقش را قبول كردم. در رابطه با فیلم «یك بوس كوچولو» باید بگویم، دیدم كه نویسندگانی نظیر گلشیری و رادی در این فیلم حضور دارند به همین منظور در این فیلم بازی كردم.

* از همكاری تان با «ناصر تقوایی» در فیلم «كاغذ بی خط» بگویید.

من با «ناصر تقوایی» سال 1352 فیلم «نفرین» را كار كردم. ناصر یكی از بهترین كارگردانان مملكت ماست او بسیار كارگردان دوست داشتنی است و من افتخار این را داشتم كه در هر 2 فیلمش بازی كنم.

* استاد مشایخی جا دارد این فرصت را غنیمت دانسته و یادی از زنده یاد «علی حاتمی» و آثار ماندگاری كه ساختند بكنیم. شما در سریال هزار دستان «علی حاتمی» به همراه «محمد علی كشاورز» و «داود رشیدی» خوش درخشیدید. از آشنایی تان با زنده یاد «حاتمی» تعریف كنید.

سال ها پیش از این كه زنده یاد «علی حاتمی» فیلم بسازد با او آشنا بودم. (خدا بیامرزدش) «علی حاتمی» زمانی كه من در اداره هنرهای دراماتیك كار می كردم آن جا نمایش نامه می آورد. برای فیلم «طوقی» از من دعوت كرد ولی با تهیه كننده به توافق نرسیدم علی از من دلگیر شد، تا این كه سال 1352، قصد ساخت 6 داستان مولوی را داشت و قرار شد كه من در 6 داستان نقشی داشته باشم و با كمال میل پذیرفتم. بعد از آن سال 1353 «سلطان صاحبقران» را كار كردم كه یكی از كارهای خوب زنده یاد «علی حاتمی» بود. سپس با بازی در سریال «هزاردستان» به كارگردانی او همكاری ام ادامه یافت. بعد از آن نیز «كمال الملك» و «طهران روزگار نو» را كار كردم.

* اشاره به فیلم «كمال الملك» زنده یاد «علی حاتمی» كردید. استاد چرا شما را كمال الملك سینمای ایران می خوانند؟

- می خندد مردم به من لطف دارند. كمال الملك برای خودش شخصیتی بسیار بزرگ است بنده شاگرد ایشان هم نمی شوم. آقای «آیدین آغداشلو» یك بار در خانه هنرمندان لطف كردند و گفتند «زمانی كه در این فیلم بازی می كردی «علی حاتمی» گفتند كه از دور كه در حال نقاشی بودی انگار خود كمال الملک است» و ایشان در آن جا مرا به نام كمال الملك لقب دادند.

* ماندگارترین لحظه زندگی تان در طول 5 دهه فعالیت هنری كدام لحظه بوده است؟

كار كردن با هنرمندان بزرگ مملكت همیشه برایم خاطره است. من با «داریوش فرهنگ»، «طلسم» را كار كردم كه خیلی تجربه خوب و لذت بخشی بود. ایشان كارگردان خوبی هستند، در كنار هنرمندان بودن برایم لذت بخش بوده و هست.

* چقدر فرصت می كنید سینما بروید یا مطالعه كنید؟

به دلیل فرصت اندك و مشغله كاری نمی توانم به سینما بروم به طور معمول نوه یا پسرم سی دی فیلم های سینمای ایران را برایم تهیه می كنند و در منزل تماشا می كنم. چون به مطالعه علاقه زیادی دارم به طور معمول كتاب های فاخری چون حضرت مولانا، حافظ، سعدی و فردوسی بزرگ را دائم مطالعه می كنم و هر چه می خوانم چیزهای زیادی از این بزرگان یاد می گیرم.

* دلیل علاقه تان به مشاهیر و بزرگانی چون مولانا و حافظ و ... چیست؟

این عرصه را آن ها به وجود آوردند نباید این عرصه را آلوده كنیم. زیرا این عرصه، عرصه ای با شرافت است كه ما به آن مقام رسیده ایم آثار این بزرگان به ما درس می دهند.

* استاد برای جوانانی كه قصد ورود به عرصه بازیگری دارند چه صحبتی دارید؟

اگر جوانان برای كسب شهرت و سوء استفاده به این عرصه می آیند اصلا نیایند بهتر است، ولی اگر قصد خدمت به مردم كشور را دارند با كسب تجربه و دانش افزایی و پی گیری در عرصه بازیگری موفق خواهند شد.

* در پایان نام چند هنرمند را می گویم لطفا به طور مختصر جمله ای در توصیف آنها بگویید

بهمن فرمان آرا: هنرمند بزرگ/ مسعود كیمیایی: ایشان هم هنرمند بزرگی است/ زنده یاد علی حاتمی: عاشق/ عزت ا انتظامی: بازیگر توانا/ علی نصیریان: بازیگری عزیز/ بهرام بیضایی: استاد بیضایی بالاتر از حرف و سخن است ایشان دانشمند هستند/ناصر تقوایی: خیلی چیزها را به من یاد داد/ در پایان هم جمشید مشایخی: خاك پای همه مردم ایران

چاپ شده در روزنامه خراسان  4/3/88